Houtfilament: hoe het werkt en wat de valkuilen zijn

Een geprint kastknopje dat eruitziet alsof het uit een plank is gezaagd: dat is de belofte van houtfilament. Het bestaat echt, het werkt tot op zekere hoogte ook echt, en toch vind je het niet in ons schap. Hier lees je hoe het materiaal werkt, waar het misgaat en hoe je met gewoon PLA dicht bij dezelfde look komt.

Wat houtfilament is

Houtfilament is PLA waar fijngemalen houtmeel doorheen is gemengd. De PLA-basis smelt en hecht zoals je gewend bent, het houtmeel zorgt voor de kleur, de matte korrel en zelfs een lichte houtgeur tijdens het printen. Er bestaan varianten met onder meer bamboe, ceder en kurk, maar het principe is steeds hetzelfde: een gewoon printbaar plastic met echte plantaardige vezels erin.

Waarom het effect zo overtuigend is

Het knappe van houtfilament zit in de nabewerking. Omdat er echt houtmeel in zit, kun je een print schuren als hout en pakt beits erop, al blijft dat effect subtieler dan op massief hout. Daarnaast reageert het materiaal op temperatuur: hoe heter je print, hoe donkerder de kleur. Sommige makers spelen daarmee door de temperatuur onderweg te variëren, zodat er lichte en donkere banen ontstaan die aan jaarringen doen denken. Een geschuurde en gebeitste print is van een afstandje lastig van echt hout te onderscheiden.

Valkuil één: de nozzle

Diezelfde vezels zijn ook het grootste probleem. Ze smelten zelf niet, dus ze moeten in hun geheel door het gaatje van je nozzle. Bij een standaardnozzle van 0,4 millimeter hopen ze zich op en is een verstopping een kwestie van tijd; een nozzle van 0,5 of 0,6 millimeter is bij dit materiaal geen luxe maar een voorwaarde. Erger nog is stilstand. Blijft het materiaal ook maar even heet in de hotend hangen, bij een pauze of een traag detail, dan verbrandt het houtmeel. Dat zie je terug als donkere klodders in je print, en de verkoolde restjes zetten zich vast in de nozzle. Wie houtfilament print, print door en spoelt de hotend na afloop schoon met gewoon PLA.

Valkuil twee: broos en dorstig

Het houtmeel maakt ook het filament zelf broos. Rollen knappen sneller dan gewoon PLA, zeker tegen het einde van de rol, waar de kromming het grootst is. Daarnaast neemt hout gretig vocht op. Een rol die een paar weken open op de plank lag, print merkbaar slechter: geknisper bij de nozzle, ruwe vlakken en nog meer kans op verstoppingen. Luchtdicht bewaren met silicagel erbij is bij dit materiaal echt nodig, niet alleen verstandig.

Valkuil drie: het is zwakker

Elke vezel onderbreekt het plastic eromheen. Een print uit houtfilament is daardoor merkbaar zwakker en brosser dan hetzelfde model uit gewoon PLA. Voor een fotolijstje of een beeldje maakt dat niets uit, maar haken, klemmen en onderdelen die kracht opvangen print je er niet van. Houtfilament is een decoratiemateriaal, en dat moet je het ook laten zijn.

Zien hoe het werkt

In deze video van ALL YOUR TECH 3D Printing zie je hoe houtfilament print, welke nozzle je nodig hebt en hoe een geschuurde en gebeitste print eruitkomt (Engels).

Waarom wij het niet voeren, en wat wel werkt

Ons schap is gevuld met materialen die op elke printer met een standaardnozzle betrouwbaar printen, en daar valt houtfilament buiten. Wil je de houtlook zonder het gedoe, dan kom je met gewoon PLA een heel eind. Een matte lichtbruine of zandbeige rol uit de PLA-collectie geeft de warme kleur van licht hout, en met dikkere lagen krijgt het oppervlak een lijnenspel dat aan nerven doet denken. Veel slicers hebben bovendien een optie als fuzzy skin, die de buitenwand een fijne, ruwe structuur meegeeft. De vezels van echt hout krijg je er niet mee en beitsen lukt op kaal PLA niet, maar geschilderd komt het verrassend dichtbij; in PLA verven lees je hoe je zo'n print afwerkt. Zoek je vooral een materiaal dat zonder nabewerking al natuurlijk oogt, kijk dan eens naar marble, dat hetzelfde trucje met spikkels doet, zonder de verstoppingen.

Wil je toch echt houtfilament proberen, doe het dan met open ogen: grote nozzle, kurkdroge rol, doorprinten en na afloop schoon spoelen. Grote kans dat je na één rol snapt waarom wij het bij PLA houden.