Wat maak je met TPU? Prints die moeten meebuigen

Een telefoonhouder die van het bureau valt en op de hoek terechtkomt. Een voetje dat onder een trillend apparaat vandaan schuift. Een deksel dat net niet meer goed sluit. Hard filament is sterk, maar het geeft niet mee: waar iets moet buigen, klemmen of dempen, breekt PLA of PETG vroeg of laat. Daarvoor bestaat TPU, een flexibel filament dat zich gedraagt als stevig rubber. Je vouwt een print dubbel en hij veert gewoon terug. Dit zijn de projecten waar dat verschil maakt.

Hoesjes en bumpers

De bekendste toepassing, en meteen een goede eerste TPU-print. Een hoesje uit hard materiaal beschermt tegen krassen, maar geeft elke klap gewoon door aan wat erin zit. TPU vangt die klap op. Denk aan een hoes voor een afstandsbediening die steeds van de bank valt, een bumper rond een powerbank die in je tas rondslingert, of een rand om een multimeter die los tussen het gereedschap ligt. Ontwerp de hoes een fractie krapper dan het apparaat zelf: het materiaal rekt net genoeg om eroverheen te trekken en klemt zichzelf daarna vast, zonder sluiting of schroef.

Voetjes en trillingsdempers

Alles wat zoemt, trilt of schuift wordt beter met een zachte voet eronder. Voetjes onder je 3D-printer schelen hoorbaar in het geluid dat via het meubel de kamer in gaat. Hetzelfde recept werkt voor een speaker, een naaimachine of de luchtpomp van een aquarium. Print ze massief als ze vooral stevig moeten staan, of met een lage vulling als ze echt moeten veren. Het zijn kleine prints van een paar gram, ideaal om meteen je TPU-instellingen mee af te stellen.

Pakkingen en afdichtingen

Een uitgedroogde ring in een buitenlamp, een pakking die een deksel op een voorraadbus laat sluiten, een afdichting tussen twee helften van een geprinte behuizing. Dit soort onderdelen is nergens los te koop in precies jouw maat, maar in tien minuten getekend en binnen het uur geprint. Gebruik veel wandlijnen en weinig vulling, dan blijft de pakking soepel. Eén duidelijke grens: print geen afdichtingen voor gas, drinkwaterleidingen of onderdelen die onder druk staan. Daar horen gecertificeerde pakkingen, geen zelfgemaakte.

Wieltjes en banden

Harde wieltjes slippen op gladde vloeren en maken lawaai op tegels. Met TPU print je een band die om een harde velg klikt, bijvoorbeeld een velg uit PETG. Zo bouw je wielen voor een rc-auto of een robotje die daadwerkelijk grip hebben, of vervang je het versleten wieltje van een lade of gereedschapskar dat nergens meer te krijgen is.

Beschermkappen en dopjes

Een kap over een beitel of zaagblad in de la, dopjes op scherpe boutuiteinden, een beschermrand om de lens van een actiecamera. Uit hard filament schiet zo'n kap eraf of breekt de kliklip na tien keer gebruiken. TPU vervormt bij het aandrukken en herstelt zich, dus de kap blijft klemmen, keer op keer.

Zien hoe het werkt

In deze video van My Tech Fun (Engels) laten tien makers hun functionele prints in flexibel filament zien.

Zo print je TPU zonder frustratie

TPU heeft de naam lastig te zijn. Dat valt mee, zolang je het niet als PLA behandelt.

• Temperatuur: nozzle 210 tot 230 graden, bed 30 tot 60. TPU hecht van zichzelf goed aan het bed, een hoge bedtemperatuur is niet nodig.
• Langzaam printen: flexibel filament laat zich niet snel door de extruder duwen. Denk aan ruwweg de helft van je PLA-snelheid en voer pas op als het goed loopt.
• Retractie terugschroeven: veel of snelle retractie knikt het flexibele draad. Minder retractie geeft soms wat draadjes, maar die haal je makkelijker weg dan een vastgelopen extruder.
• Direct drive is in het voordeel: hoe korter de weg van extruder naar nozzle, hoe minder het draad kan uitwijken. Met een bowden-opstelling kan het ook, maar dan nog rustiger.
• Droog bewaren: TPU trekt vocht aan, en een natte rol geeft bellen en draden. Bewaar de rol afgesloten met silicagel erbij.

Twijfel je of TPU het juiste materiaal is voor wat je in gedachten hebt, loop dan even door de keuzehulp. En begin klein: een setje voetjes of een dopje is genoeg om te voelen wat flexibel filament kan. Daarna zie je overal in huis dingen die eigenlijk hadden moeten meebuigen.