Wat is PLA? Het standaardfilament uitgelegd

Wie een 3D-printer koopt, krijgt van alle kanten hetzelfde advies: begin met PLA. In elke handleiding, elk filmpje en op elk forum duikt die afkorting op alsof iedereen allang weet wat het is. Voor wie het gewoon eens uitgelegd wil hebben: dit is wat PLA is, waarom vrijwel iedereen ermee print en waar het materiaal ophoudt de beste keus te zijn.

PLA is polymelkzuur

PLA staat voor polylactic acid, in het Nederlands polymelkzuur. Het is een kunststof, maar een ongebruikelijke: waar de meeste plastics uit aardolie worden gemaakt, begint PLA bij plantaardig zetmeel, meestal uit maïs of suikerriet. Dat zetmeel wordt vergist tot melkzuur, en die melkzuurmoleculen worden aan elkaar geregen tot lange ketens. Zo'n keten heet een polymeer, vandaar de naam. Het resultaat is een harde, stijve kunststof die bij relatief lage temperatuur smelt, en precies die combinatie maakt het zo geschikt om te printen.

Waarom iedereen met PLA begint

3D-printen is gesmolten kunststof laag voor laag stapelen, en elk materiaal werkt daarbij op zijn eigen manier tegen. PLA doet dat het minst van allemaal.

• Lage temperaturen: de nozzle op 190 tot 220 graden en het bed op 50 tot 60 is genoeg. Elke printer kan dat aan, ook de eenvoudigste.
• Nauwelijks krimp: PLA trekt bij het afkoelen weinig samen. Hoeken blijven netjes op het bed liggen waar ABS allang was omgekruld, en een gesloten kap is niet nodig.
• Scherpe details: het stolt snel en houdt overhangen en fijne randjes daardoor goed in vorm.
• Weinig geur: printen met PLA ruik je nauwelijks, hooguit iets licht zoetigs.

Die eigenschappen betekenen samen dat een print gewoon lukt, ook zonder ervaring. Daarom begint vrijwel iedereen met PLA, en blijft het ook bij gevorderden het meest gebruikte materiaal voor alles wat binnenshuis staat.

Waar de grenzen liggen

De lage smeltdrempel die het printen zo makkelijk maakt, is buiten de printer een beperking. Rond de zestig graden wordt PLA zacht. In een auto achter de voorruit op een zonnige dag vervormt een print dus, en een onderdeel vlak naast een warme motor of lamp houdt het niet vol. PLA is bovendien stijf maar bros: bij een klap of een langdurig gebogen belasting breekt het eerder dan dat het meegeeft. En buiten in weer en zon takelt het langzaam af. Voor buiten, vocht en warmte kies je daarom eerder PETG, voor onderdelen die moeten meebuigen TPU.

Kleuren en varianten

Binnen PLA is de keuze groter dan bij welk ander materiaal ook. Losse rollen PLA filament van 1,75 mm zijn er bij ons in 29 kleuren, en daarnaast is er PLA Silk, een variant met een zijdeachtige glans die vazen en decoratie bijna een metaalachtige uitstraling geeft. Onder de motorkap print Silk vrijwel hetzelfde als gewoon PLA, dus je bestaande profiel is een prima vertrekpunt.

Zien hoe het werkt

In deze Nederlandstalige video legt Jan Valk uit wat filament precies is en welke soort je als beginner kiest.

Wanneer PLA de juiste keus is

Alles wat binnen staat en geen hitte of klappen te verduren krijgt, is PLA-terrein: decoratie, opbergers, prototypes, hulpstukken voor op het bureau en in de kast. Twijfel je tussen materialen, dan zet de keuzehulp je in een paar vragen op het juiste spoor. Maar de vuistregel is simpel: begin met PLA, en stap pas over op iets anders als je print daar een concrete reden voor geeft.