PLA recyclen: wat doe je met mislukte prints?

Naast elke printer staat vroeg of laat een doos met mislukkingen: losgelaten eerste lagen, uitgebroken supports, een stapel kalibratiekubussen en een half object waarvan je niet eens meer weet wat het had moeten worden. Weggooien voelt tegenstrijdig, want PLA is toch dat nette bioplastic? De praktijk is nuchterder dan de verpakking soms doet vermoeden. Dit is wat je realistisch met printafval kunt, en waar het hoort als het echt weg moet.

Bij welk afval hoort PLA?

Het korte antwoord: bij het restafval. Dat voelt als een anticlimax, dus het langere antwoord erbij. De PMD-bak is bedoeld voor verpakkingen van plastic, metaal en drankenkartons. Een misprint is geen verpakking en hoort daar dus niet tussen; de sorteerinstallaties zijn ingericht op verpakkingsplastic en kunnen met PLA niets beginnen. Tussen het gft mag het evenmin, en waarom dat zo is verdient een eigen kopje. Blijft over: de grijze bak. Restafval wordt in Nederland verbrand met terugwinning van energie, dus je misprint verdwijnt niet op een berg maar levert nog wat warmte of stroom op.

Maar PLA is toch biologisch afbreekbaar?

Ja, onder voorwaarden die thuis en zelfs bij de composteerder niet worden gehaald. PLA breekt af in een industriële composteerinstallatie waar het wekenlang vochtig en rond de zestig graden warm is. Een composthoop in de tuin komt niet aan die temperatuur, dus daar ligt een misprint over jaren nog. En gft-verwerkers halen kunststoffen, ook bioplastics, er aan het begin van het proces uit omdat ze in de kortere composteercyclus niet verteren. Wat je in de groene bak gooit, wordt er dus toch weer uitgevist. Biologisch afbreekbaar klopt als eigenschap van het materiaal, maar niet als route voor jouw afval.

Hergebruik: wat is realistisch

Er bestaan apparaten die misprints vermalen en het maalsel weer tot filament trekken. Technisch werkt dat, praktisch is het voor thuis zelden de moeite: zo'n opstelling kost meer dan jaren aan filament, en de dikte van het draad moet zeer constant blijven, anders ruil je oude misprints in voor nieuwe. Sommige makerspaces en printclubs verzamelen restanten om samen te vermalen; het loont om lokaal rond te vragen, maar reken er niet op dat zoiets bij jou om de hoek draait.

Wat wel altijd kan: misprints een tweede leven geven als proefstuk. Test schuren, lijmen, verven of het indraaien van een schroef eerst op een mislukte print voordat je het echte object onder handen neemt. En bewaar een paar herkenbare mislukkingen als ijkpunt; niets laat zo goed zien hoeveel je printer vooruit is gegaan.

De grootste winst zit voor de print

De doos met mislukkingen groeit vooral trager als er minder in verdwijnt. Drie gewoontes schelen merkbaar.

• Stem elke nieuwe rol af met een temperatuurtoren. Een kwartier printen voorkomt de misprints die ontstaan doordat het profiel van de vorige rol net niet past.
• Bewaar filament droog, afgesloten en met silicagel erbij. Een vochtige rol geeft broze prints en draadvorming, en dus afval.
• Besteed aandacht aan de eerste laag en aan de oriëntatie van je model. De meeste mislukkingen ontstaan in de eerste minuten, en een slim gekantelde print heeft soms de helft minder supports nodig.

Zien hoe het werkt

In deze video van CNC Kitchen (Engels) zie je hoe je van mislukte prints thuis weer nieuw filament maakt.

En de lege spoel?

Een kartonnen spoel mag bij het oud papier. Voor kunststof spoelen verschilt het per gemeente of ze als verpakking bij het PMD mogen of bij het restafval horen; de afvalwijzer van je gemeente geeft uitsluitsel. En een spoel is natuurlijk ook gewoon handig: als haspel voor draad, touw of lichtsnoeren gaat hij nog jaren mee.

Printafval helemaal voorkomen lukt niemand. Maar met de grijze bak als eerlijke eindbestemming, proefstukken als tussenstation en droge, goed afgestemde rollen aan de bron blijft de doos naast de printer klein. Elke rol PLA die volledig opgaat aan geslaagde prints is nog altijd de beste vorm van recycling.