Is PLA biologisch afbreekbaar? Het eerlijke antwoord

PLA is industrieel composteerbaar, niet biologisch afbreekbaar in de gewone zin. Het valt uit elkaar bij ongeveer 58 graden en hoge luchtvochtigheid, omstandigheden die je alleen in een industriële installatie vindt. Gooi je een geprint onderdeel in de tuin, dan ligt het er over vijf jaar nog vrijwel ongeschonden.

Waar het misverstand vandaan komt

PLA wordt gemaakt van maïszetmeel of suikerriet in plaats van aardolie. Dat is echt een verschil en het scheelt in de CO2 die bij de productie vrijkomt. Maar "van planten gemaakt" is iets anders dan "verdwijnt vanzelf".

De keten die PLA afbreekt heeft warmte en vocht nodig om op gang te komen. Onder de vijftig graden gebeurt er nauwelijks iets. Een composthoop in een Nederlandse tuin haalt die temperatuur zelden en houdt hem al helemaal niet weken vol.

En de gft-bak dan?

Daar hoort het niet in. Nederlandse gft-verwerkers draaien composteringscycli die te kort zijn voor PLA, en wat er niet in afbreekt wordt eruit gezeefd en alsnog verbrand. Erger: het verstoort de kwaliteit van de compost en dat kost de verwerker geld.

Sommige verpakkingen dragen het kiemplantlogo voor industriële compostering. Geprint filament heeft dat certificaat niet, en de dikte van een geprint onderdeel maakt het bovendien veel taaier dan een dun bekertje.

Wat dan wel

Bij het restafval. Niet romantisch, wel eerlijk. In Nederland gaat restafval de verbrandingsoven in en daar wordt energie uit teruggewonnen. Voor kleine hoeveelheden printafval is dat de reële route.

Hergebruiken in je eigen werkplaats. Mislukte prints en supportmateriaal kun je verzamelen en versnipperen. Er zijn hobbyprojecten die daar nieuw filament van maken, al vraagt dat wel apparatuur en geduld. De kwaliteit haalt het niet bij nieuw filament, maar voor testprints is het prima.

Minder weggooien. Dat scheelt het meest. Print een testkubus voordat je vijf uur aan een groot model begint, kalibreer je eerste laag goed, en kies de juiste laaghoogte. De meeste verspilling zit in prints die halverwege misgaan.

Restjes opmaken. Kleine restrollen zijn prima voor supports, kalibratieblokjes of de binnenkant van een tweekleurige print die je toch niet ziet.

Is PLA dan niet duurzamer?

Bij de productie wel. Er komt minder CO2 vrij dan bij ABS uit aardolie, en de grondstof groeit terug. Aan het eind van de levensduur is het verschil klein, want beide belanden in de praktijk in dezelfde oven.

Wat je milieuwinst het meest bepaalt is hoe lang je print meegaat en hoeveel mislukte prints je maakt. Een goed onderdeel dat vijf jaar dienst doet weegt zwaarder dan de vraag welk plastic het was.

Wil je verder lezen over het onderwerp, dan staat er een uitgebreider stuk in ons Printlab over duurzaamheid en 3D-printen.

Veelgestelde vragen

Vergaat PLA in de zon?

Het verkleurt en wordt bros door UV, maar dat is geen afbraak. Het valt uiteen in kleinere stukjes plastic, wat juist ongunstig is.

Kan ik PLA laten recyclen bij het plasticafval?

Nee. PLA hoort niet bij PMD en verstoort daar de sortering. Het valt niet onder de gangbare plasticcodes die verwerkers scheiden.

Is PLA veilig als het in de tuin ligt?

Het geeft geen giftige stoffen af, maar het blijft gewoon liggen als plastic. Beter een materiaal kiezen dat er wel tegen kan, zoals ASA, en het onderdeel jarenlang gebruiken.