Voedselveilig 3D-printen: wat kan wel en niet

Het materiaal is meestal niet het probleem. PETG en PLA zijn op zich geschikt voor voedselcontact. Het probleem zit in de laagnaden: microscopisch kleine groeven waar resten in achterblijven en waar bacteriën in groeien. Die krijg je met afwassen niet weg. Voor eenmalig gebruik en droge etenswaren kan een geprint onderdeel prima, voor iets dat je steeds hergebruikt en afwast niet.

Vier dingen die tegelijk moeten kloppen

1. Het materiaal. PETG en PLA zijn in basisvorm goedgekeurd voor voedselcontact. Maar dat geldt voor het pure kunststof, niet automatisch voor de kleurstof die erin zit. Bij fel gekleurd filament weet je zelden wat het pigment precies is.

2. De nozzle. Standaard messing nozzles bevatten een klein percentage lood. Bij normaal printen is dat verwaarloosbaar, bij dagelijks voedselcontact wil je dat niet. Een roestvrijstalen nozzle lost dat op.

3. Het oppervlak. Dit is de echte hindernis. Tussen elke laag zit een groef. Bij 0,2 mm laaghoogte heb je op een beker van tien centimeter vijfhonderd van die groeven, elk diep genoeg voor bacteriën en te smal voor een borstel.

4. De temperatuur. PLA vervormt in de vaatwasser en bij heet water. PETG houdt het beter uit maar heeft aan stoom van tachtig graden ook zijn handen vol.

Wat wel kan

• Koekjesvormen. Kort contact met deeg, daarna schoonspoelen en drogen. Print in PETG en gebruik ze niet jarenlang.
• Mallen voor chocolade of ijs. Zelfde verhaal: kort contact, koud materiaal.
• Onderdelen die het eten niet raken. Een houder voor een pot, een greep op een pan, een dispenser waar het product door een gladde buis loopt.
• Eenmalig gebruik. Een decoratie op een taart die je er weer afhaalt, een schaaltje voor één feest.

Wat niet kan

• Bekers, borden en bestek waar je dagelijks uit eet
• Alles wat in de vaatwasser moet
• Snijplanken, want daar komen messneden in en die zijn nog dieper dan de laagnaden
• Iets dat langdurig nat blijft, zoals een drinkbak voor dieren

Als je het toch wilt proberen

Er is één route die het oppervlak echt dichtmaakt: een voedselveilige coating. Epoxy die daarvoor gecertificeerd is, aangebracht in een gladde laag, sluit de laagnaden af. Dan is het de coating die het voedsel raakt, niet je print.

Verder helpt het om zo glad mogelijk te printen. Dikkere wanden, een hogere temperatuur zodat de lagen beter in elkaar overlopen, en vaasmodus waar dat kan, want daar zit geen naad in de wand.

Wij voeren PETG in wit en zwart, het materiaal dat hiervoor het meest geschikt is. Ga je aan de slag met mallen, kijk dan ook even naar de artikelen over waterdicht printen, want daar geldt hetzelfde principe.

Veelgestelde vragen

Is PETG voedselveilig?

Het kunststof wel, dezelfde familie als drinkflessen. Een geprint onderdeel is dat niet automatisch, door de laagnaden en de kleurstof.

Helpt afwassen op hoge temperatuur?

Nee, dat maakt het erger. PLA vervormt en bij PETG worden de naden door de hitte niet dichter.

Wat is de veiligste keuze voor een koekjesvorm?

PETG met een roestvrijstalen nozzle, dikke wanden, en niet jarenlang blijven gebruiken. Spoel hem meteen na gebruik af en laat hem goed drogen.