Een foto 3D-printen: zo maak je een lithofaan

Een foto in een lijstje heeft iedereen al eens gegeven. Een wit plaatje dat pas een portret wordt zodra je het tegen het licht houdt, dat hebben de meeste mensen nog nooit gezien. Zo'n print heet een lithofaan, en het is een van de dankbaarste projecten die je met een 3D-printer kunt maken: klein, binnen een avond geprint en verrassend persoonlijk.

Hoe een lithofaan werkt

Een lithofaan is een dun plaatje met reliëf. Waar de foto donker is, maakt het model het plastic dik, en daar komt weinig licht doorheen. Waar de foto licht is, blijft het plaatje dun en schijnt licht er bijna ongehinderd door. Houd je het geheel voor een raam of een lamp, dan vormen al die diktes samen een beeld vol grijstinten, opgebouwd uit niets anders dan wit plastic. Zonder licht erachter zie je alleen een vaag reliëf, en juist dat contrast maakt het verrassend.

Stap 1: kies de juiste foto

Niet elke foto leent zich ervoor. Een lithofaan kan geen kleur laten zien, alleen licht en donker, dus je hebt contrast nodig. Dit werkt het best:

• Gezichten groot in beeld; een portret werkt beter dan een groepsfoto van veraf.
• Een rustige achtergrond, want drukke details worden ruis.
• Een scherpe, goed belichte foto. Wat op je telefoon al donker of vlak oogt, wordt als lithofaan niet beter.

Stap 2: genereer het model

Modelleren hoeft niet. Online vind je gratis generators waar je een foto uploadt en een printklaar bestand terugkrijgt, en verschillende slicers hebben er tegenwoordig een eigen functie voor. De generator vertaalt elke pixel naar een dikte. Twee instellingen doen het meeste werk: de minimale en de maximale dikte. Rond 0,8 millimeter voor de lichtste delen en rond 3 millimeter voor de donkerste is een gangbaar uitgangspunt. Daarnaast kies je een vorm: een vlak paneel is het eenvoudigst, gebogen panelen en cilinders kunnen ook.

Stap 3: wit of naturel PLA

Het materiaal bepaalt hoe het licht door het plaatje valt. Wit PLA verstrooit licht gelijkmatig en geeft de mooiste grijstinten. Naturel, dus ongekleurd PLA, kan ook en geeft een iets warmere gloed. Gekleurd filament legt een zweem over het hele beeld, en donkere kleuren laten simpelweg te weinig licht door. Silk laat je voor dit project ook liggen: de glans verstoort het beeld. Eén rol wit PLA is alles wat je nodig hebt, en daar haal je tientallen lithofanen uit.

Stap 4: dun en geduldig printen

Een lithofaan print je het liefst rechtop, dus verticaal op het bed. De printer werkt in de breedte fijner dan in de hoogte, en rechtop komt al dat detail in het beeldvlak terecht. Gebruik een brim voor de hechting, want zo'n dun plaatje heeft weinig contactoppervlak met het bed.

Verder wijken de instellingen af van een gewone print: honderd procent vulling, want het plaatje moet massief zijn om licht gelijkmatig te filteren, een fijne laaghoogte voor vloeiende grijstinten en een rustig tempo zodat elke laag netjes ligt. De temperaturen zijn gewoon die van PLA: 190 tot 220 graden op de nozzle en een bed van 50 tot 60 graden. Twijfel je welke waarde jouw rol het mooist maakt, print dan eerst een temperatuurtoren.

Stap 5: houd hem tegen het licht

Vers van het bed oogt een lithofaan als een grijzig plaatje met wat reliëf. Het moment komt pas als er licht achter staat. Overdag is een raam genoeg, 's avonds werkt elke lamp. Print er een standaardje bij zodat het plaatje voor een lamp kan staan, of geef het een gaatje in de rand en hang het aan het raam. Op modellensites vind je kant-en-klare standaards en lijstjes in alle soorten.

Zien hoe het werkt

In deze tutorial van Itslitho Lithophane Tool zie je stap voor stap hoe je van een foto een lithofaan maakt (Engels).

Een cadeau van een paar gram

Een gemiddelde lithofaan weegt enkele tientallen grammen, dus uit één rol haal je cadeaus voor de hele familie. Benieuwd wat één plaatje precies kost aan materiaal en stroom? De rekenhulp rekent het in een paar velden voor je uit. Veel belangrijker dan de kostprijs is trouwens de reactie van degene die hem uitpakt, beleefd bedankt voor het witte plaatje, en dan de hint krijgt om het eens tegen de lamp te houden.