Filamentrestjes opmaken: splicen en slim plannen

Op elke rol komt het moment dat de slicer meer vraagt dan er nog op zit. Twintig, dertig meter filament: te weinig voor het model dat je wilt printen, te veel om zomaar weg te gooien. Wie al even print, heeft een doos vol van die staartjes staan. Er zijn twee manieren om ze op te maken. Je last de uiteinden aan elkaar, of je plant zo slim dat een las nooit nodig is.

Weet eerst hoeveel er nog op zit

Weeg de rol en trek het gewicht van de lege spoel eraf. Dat staat meestal op de spoel gedrukt en ligt bij kunststof spoelen rond de 200 gram. Wat overblijft is filament, en omdat je slicer per model laat zien hoeveel gram het kost, weet je meteen welk restje nog ergens voor volstaat. Denk je liever in meters, kijk dan in het overzicht van hoeveel meter er op een kilo zit.

Splicen: twee uiteinden aan elkaar

Er bestaan kleine gadgets die twee stukken filament verwarmen en tegen elkaar drukken tot ze versmelten, meestal filament connector of filament welder genoemd. Wij verkopen ze niet, en je hebt ze ook niet per se nodig, want het principe werkt met huismiddelen: snijd beide uiteinden haaks af, verwarm ze kort tot het plastic glanst en druk ze in één rechte lijn op elkaar. Een stukje PTFE-buis over de naad houdt de boel recht tijdens het afkoelen. Daarna komt de stap die het verschil maakt: de verdikking op de las wegsnijden of wegschuren tot de streng weer overal 1,75 mm dik is.

De eerlijke vraag: komt zo'n las door je extruder?

Soms, en dat is precies het probleem. Een las die te dik bleef, loopt vast bij de ingang van de PTFE-buis of de hotend. Een las die te koud gemaakt is, breekt op het slechtst denkbare moment, tussen de aandrijfwielen. Controleer een las daarom altijd voordat je hem vertrouwt: buig hem licht, hij hoort niet te knappen, en schuif hem door een los stukje buis om te voelen of hij nergens hapert. Een direct drive extruder met zijn korte pad vergeeft meer dan een bowdenopstelling, waar de las de hele buis door moet. En print met zo'n samengestelde restjesrol iets waar je bij blijft, geen nachtklus.

Bij TPU kun je het beter laten

Flexibel filament laat zich slecht lassen. De naad wordt een slap punt dat net iets anders buigt dan de rest van de streng, en flexibel filament moet juist strak en zonder haperingen door het aanvoerpad geduwd worden. In de praktijk vouwt de streng precies op de las dubbel in plaats van door te schuiven. Maak restjes TPU daarom gewoon op in kleine prints: voetjes, bumpers, antislipdopjes. Daar heb je zelden meer dan een paar meter voor nodig.

Slim plannen maakt de las meestal overbodig

De meeste printers van de laatste jaren hebben een filamentsensor. Raakt de rol leeg, dan pauzeert de print, jij voert de nieuwe rol in en hij gaat verder. Voor één groot model heb je dus geen las nodig: laat het restje gewoon opgaan en wissel als de printer erom vraagt. Daarnaast helpen drie gewoontes:

• Wissel op kleur. Print de eerste centimeters van een model uit het restje en zet de wissel naar de volle rol op een vaste laaghoogte in je slicer. Op een onderkant valt die overgang zelden op, en bij een bewuste kleurkeuze wordt hij juist een accent.
• Houd een restjeslijst bij. Kleine prints van vijf tot vijftien gram staan altijd klaar: klemmetjes, haakjes, kabelclips, of een temperatuurtoren voor de volgende rol.
• Laat supports uit restjes komen. Printers met een wisselsysteem voor meerdere rollen kunnen supports of infill uit een andere rol printen dan de buitenkant. Precies goed werk voor kleuren die je nooit meer als hoofdkleur kiest.

Zien hoe het werkt

In deze video (Engels) laat CNC Kitchen zien hoe een filamentconnector twee uiteinden aan elkaar smelt en wat zo'n las in de praktijk waard is.

Bewaar restjes als volle rollen

Een restje dat maanden open ligt, is tegen de tijd dat je het nodig hebt vochtig en broos. Zet het uiteinde vast in het gaatje van de spoelrand, schrijf materiaal en printtemperatuur op de spoel en bewaar alles luchtdicht met wat silicagel erbij. Dan ligt het restje er printklaar bij als zijn beurt komt.

Zo verdwijnt een rol niet voor negentig procent in prints en voor tien procent in de la. Wegen, lassen als het echt moet, slim wisselen als het kan: daarmee gaat elke rol PLA tot de laatste meter op.